{"id":1864,"date":"2017-07-28T19:18:55","date_gmt":"2017-07-28T17:18:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/?p=1864"},"modified":"2017-07-28T19:18:55","modified_gmt":"2017-07-28T17:18:55","slug":"principe-dincertitude-selon-heinsenberg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/","title":{"rendered":"Le principe d&rsquo;incertitude selon Heinsenberg"},"content":{"rendered":"<p>Cette incertitude, d\u00e9finie par Heisenberg et l\u2019une des cons\u00e9quences de la m\u00e9canique quantique. Elle est difficile \u00e0 concevoir dans notre vision de la vie.<\/p>\n<p>Pour en donner une repr\u00e9sentation pratique, Schr\u00f6dinger \u00e0 imagin\u00e9 une exp\u00e9rience (en pens\u00e9e) dites \u00ab\u00a0Chat de Schr\u00f6dinger\u00a0\u00bb.<\/p>\n<p>Imaginons que l\u2019on place un chat dans une bo\u00eete opaque contenant des \u00e9l\u00e9ments susceptible de le tuer, sans en avoir la certitude. On ne sait pas ce qui se passe dans la bo\u00eete ou le chat peut \u00eatre mort ou vivant. Tout au plus peut-on d\u00e9finir une probabilit\u00e9 qu\u2019il soit dans chacun des \u00e9tats. L\u2019\u00e9tat du chat est source d\u2019incertitude. Pour le v\u00e9rifier, tentons une mesure\u00a0: ouvrons la bo\u00eete\u00a0! \u00a0A l\u2019int\u00e9rieur on va trouver le chat dans un \u00e9tat bien d\u00e9fini, mort ou vivant. La mesure (v\u00e9rification) \u00e0 modifi\u00e9 l\u2019\u00e9tat du chat. Celui-ci \u00e9tait dans un \u00e9tat de probabilit\u00e9 d\u2019\u00eatre mort ou vivant, et du fait de la mesure le voil\u00e0 mort ou vivant. De l\u2019incertitude, la mesure a cr\u00e9\u00e9 une certitude qui ne refl\u00e8te plus l\u2019\u00e9tat que le chat avait avant la mesure dans la bo\u00eete.<\/p>\n<p>Qu\u2019en est-il dans le cadre de la m\u00e9canique quantique. Autour d \u2018un atome un \u00e9lectron peut avoir plusieurs niveaux d\u2019\u00e9nergie, son \u00e9nergie r\u00e9elle \u00e9tant la superposition de ces divers niveaux \u00e9nerg\u00e9tiques. Si on arrive \u00e0 mesurer l\u2019\u00e9nergie d\u2019un \u00e9lectron, on va figer celui-ci dans un seul de ses \u00e9tats possibles et mesurer une \u00e9nergie qui ne refl\u00e8tera pas la valeur r\u00e9elle de l\u2019\u00e9nergie de l\u2019\u00e9lectron. La mesure, si pr\u00e9cise soit-elle, fausse le r\u00e9sultat et le rend inutilisable.<\/p>\n<p>Ce \u00ab\u00a0principe d\u2019incertitude\u00a0\u00bb a d\u00e9clench\u00e9 une pol\u00e9mique s\u00e9v\u00e8re entre Einstein et Niels Bohr.<\/p>\n<p>Bohr int\u00e9grant dans sa pens\u00e9e les notions d\u2019\u00e9tats superpos\u00e9s et donc d\u2019incertitude, alors que Einstein les refusait cat\u00e9goriquement. Einstein disait de lui\u00a0:<\/p>\n<p><em>\u00ab\u00a0Je suis un non-croyant profond\u00e9ment religieux, c\u2019est en quelque sorte une nouvelle forme de religion\u00a0\u00bb<\/em><\/p>\n<p>Il croyait \u00e0 \u00ab\u00a0la nature rationnelle de la r\u00e9alit\u00e9\u00a0\u00bb et ne pouvait accepter ce qui remettait en cause cette certitude. En fait, Albert Einstein consid\u00e9rait la m\u00e9canique quantique comme une description d\u2019une r\u00e9alit\u00e9 rationnelle (donc imperm\u00e9able aux incertitudes) alors que Niels Bohr n\u2019y voyait qu\u2019un repr\u00e9sentation symbolique d\u2019une r\u00e9alit\u00e9 qui nous \u00e9chappe (sujet aux paradoxes et approximations)<\/p>\n<p>L\u2019histoire a fini par donner raison \u00e0 Niels Bohr.<\/p>\n<p>On a souvent interpr\u00e9t\u00e9 le principe d\u2019incertitude de Heisenberg comme l\u2019impossibilit\u00e9 de conna\u00eetre \u00e0 la foi la position et la vitesse d\u2019un \u00e9lectron. C\u2019est une fausse interpr\u00e9tation, mais en m\u00eame temps pas si fausse que \u00e7a, puisque qu\u2019elle reprend l\u2019id\u00e9e des diverses possibilit\u00e9s d\u2019orbites (donc de niveau d\u2019\u00e9nergie) pour l\u2019\u00e9lectron et l\u2019impossibilit\u00e9 d\u2019en mesurer avec certitude la vitesse.<\/p>\n<p>Accepter de vivre dans un monde ou r\u00e8gne l&rsquo;incertitude est extr\u00eamement difficile. Notre vielle culture \u00ab\u00a0Jud\u00e9o-chr\u00e9tienne\u00a0\u00bb et toutes les cultures religieuses nous ont pouss\u00e9 \u00e0 croire \u00e0 une v\u00e9rit\u00e9 divine donc unique et non n\u00e9gociable. Admettre les multiples visages de la v\u00e9rit\u00e9 nous am\u00e8ne \u00e0 repenser compl\u00e8tement notre conception de la vie, mais c&rsquo;est la voie ouverte vers la tol\u00e9rance.<\/p>\n<p>L&rsquo;\u00e9pisode pr\u00e9c\u00e9dent montre bien comment la repr\u00e9sentation philosophique de la vie pour un savant peut jouer un r\u00f4le important m\u00eame au niveau de th\u00e9ories purement math\u00e9matiques. On ne r\u00e9p\u00e9tera jamais assez\u00a0:<\/p>\n<p><em>\u00ab\u00a0De la philosophie avant toute choses\u00a0!\u00a0\u00bb<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cette incertitude, d\u00e9finie par Heisenberg et l\u2019une des cons\u00e9quences de la m\u00e9canique quantique. Elle est difficile \u00e0 concevoir dans notre vision de la vie. Pour en donner une repr\u00e9sentation pratique, Schr\u00f6dinger \u00e0 imagin\u00e9 une exp\u00e9rience (en pens\u00e9e) dites \u00ab\u00a0Chat de Schr\u00f6dinger\u00a0\u00bb. Imaginons que l\u2019on place un chat dans une bo\u00eete opaque contenant des \u00e9l\u00e9ments susceptible [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":256,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[238,239],"class_list":["post-1864","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gene","tag-heinsenberg","tag-incertitude"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Le principe d&#039;incertitude selon Heinsenberg -<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Le principe d&#039;incertitude selon Heinsenberg -\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Cette incertitude, d\u00e9finie par Heisenberg et l\u2019une des cons\u00e9quences de la m\u00e9canique quantique. Elle est difficile \u00e0 concevoir dans notre vision de la vie. Pour en donner une repr\u00e9sentation pratique, Schr\u00f6dinger \u00e0 imagin\u00e9 une exp\u00e9rience (en pens\u00e9e) dites \u00ab\u00a0Chat de Schr\u00f6dinger\u00a0\u00bb. Imaginons que l\u2019on place un chat dans une bo\u00eete opaque contenant des \u00e9l\u00e9ments susceptible [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-07-28T17:18:55+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Patrick Rouillier\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u00c9crit par\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Patrick Rouillier\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Patrick Rouillier\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/05c7d78573e953cc030814a2e4f78d72\"},\"headline\":\"Le principe d&rsquo;incertitude selon Heinsenberg\",\"datePublished\":\"2017-07-28T17:18:55+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\\\/\"},\"wordCount\":628,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/05c7d78573e953cc030814a2e4f78d72\"},\"keywords\":[\"heinsenberg\",\"incertitude\"],\"articleSection\":[\"G\u00e9n\u00e9rale\"],\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\\\/\",\"name\":\"Le principe d'incertitude selon Heinsenberg -\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-07-28T17:18:55+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Le principe d&#8217;incertitude selon Heinsenberg\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/\",\"name\":\"On peut tout dire (Eco &amp; Socio)\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/05c7d78573e953cc030814a2e4f78d72\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.rouillier.com\\\/wordpress-socioeco\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/05c7d78573e953cc030814a2e4f78d72\",\"name\":\"Patrick Rouillier\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/918ba6e7c5c63bcb8a5129ff2329c1197921c1b7e18d007bda7fe7347608657c?s=96&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/918ba6e7c5c63bcb8a5129ff2329c1197921c1b7e18d007bda7fe7347608657c?s=96&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/918ba6e7c5c63bcb8a5129ff2329c1197921c1b7e18d007bda7fe7347608657c?s=96&r=g\",\"caption\":\"Patrick Rouillier\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/918ba6e7c5c63bcb8a5129ff2329c1197921c1b7e18d007bda7fe7347608657c?s=96&r=g\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Le principe d'incertitude selon Heinsenberg -","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Le principe d'incertitude selon Heinsenberg -","og_description":"Cette incertitude, d\u00e9finie par Heisenberg et l\u2019une des cons\u00e9quences de la m\u00e9canique quantique. Elle est difficile \u00e0 concevoir dans notre vision de la vie. Pour en donner une repr\u00e9sentation pratique, Schr\u00f6dinger \u00e0 imagin\u00e9 une exp\u00e9rience (en pens\u00e9e) dites \u00ab\u00a0Chat de Schr\u00f6dinger\u00a0\u00bb. Imaginons que l\u2019on place un chat dans une bo\u00eete opaque contenant des \u00e9l\u00e9ments susceptible [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/","article_published_time":"2017-07-28T17:18:55+00:00","author":"Patrick Rouillier","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u00c9crit par":"Patrick Rouillier","Dur\u00e9e de lecture estim\u00e9e":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/"},"author":{"name":"Patrick Rouillier","@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/#\/schema\/person\/05c7d78573e953cc030814a2e4f78d72"},"headline":"Le principe d&rsquo;incertitude selon Heinsenberg","datePublished":"2017-07-28T17:18:55+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/"},"wordCount":628,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/#\/schema\/person\/05c7d78573e953cc030814a2e4f78d72"},"keywords":["heinsenberg","incertitude"],"articleSection":["G\u00e9n\u00e9rale"],"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/","url":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/","name":"Le principe d'incertitude selon Heinsenberg -","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/#website"},"datePublished":"2017-07-28T17:18:55+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/principe-dincertitude-selon-heinsenberg\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Le principe d&#8217;incertitude selon Heinsenberg"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/#website","url":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/","name":"On peut tout dire (Eco &amp; Socio)","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/#\/schema\/person\/05c7d78573e953cc030814a2e4f78d72"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/#\/schema\/person\/05c7d78573e953cc030814a2e4f78d72","name":"Patrick Rouillier","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/918ba6e7c5c63bcb8a5129ff2329c1197921c1b7e18d007bda7fe7347608657c?s=96&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/918ba6e7c5c63bcb8a5129ff2329c1197921c1b7e18d007bda7fe7347608657c?s=96&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/918ba6e7c5c63bcb8a5129ff2329c1197921c1b7e18d007bda7fe7347608657c?s=96&r=g","caption":"Patrick Rouillier"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/918ba6e7c5c63bcb8a5129ff2329c1197921c1b7e18d007bda7fe7347608657c?s=96&r=g"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/wp-json\/wp\/v2\/users\/256"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1864"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1864\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rouillier.com\/wordpress-socioeco\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}